Sözlük

Sitede geçen tıbbi, farmakolojik ve eczane terimlerinin sade açıklamaları. Sayfalarda bu terimlerin üzerine geldiğinizde kısa tanımı görür, tıkladığınızda buraya ulaşırsınız.

A

Açık etiketli çalışma: Katılımcıların ve araştırmacıların hangi ilacın kullanıldığını bildiği, çoğu zaman plasebo grubu olmayan çalışma. Uzun süreli verilerin önemli kaynağıdır.
Advers etki: Bir ilacın kullanımıyla ortaya çıkan istenmeyen ve zararlı etki. Gündelik dilde yan etki olarak da adlandırılır.
Ağızda dağılan tablet: Suya gerek olmadan ağızda dağılan tablet biçimi. Avrupa’da Viagra’nın 50 mg’lık ağızda dağılan tableti bulunur.
Alfa bloker: Prostat büyümesi ve yüksek tansiyonda kullanılan, damarları gevşeten ilaç grubu. Sildenafil ile birlikte kullanımda tansiyon düşebilir.
Alprostadil: Penise enjeksiyonla ya da idrar yoluna fitil olarak uygulanan, damarları genişleterek ereksiyon sağlayan ilaç. Ağızdan alınan ilaçlar işe yaramadığında kullanılır.
Amil nitrit (popper): Eğlence amaçlı koklanan, damarları hızla genişleten nitrit grubu madde. Nitratlar gibi Viagra ile birlikte kullanılması yasaktır.
Ateroskleroz (damar sertliği): Atardamar duvarında yağ ve kalsiyum birikmesiyle damarların sertleşip daralması. Hem kalp hastalığının hem de ereksiyon sorununun önemli nedenlerindendir.
AUC (eğri altındaki alan): Belirli bir süre boyunca kana geçen toplam ilaç miktarını gösteren ölçü. Biyoeşdeğerlik ve ilaç etkileşimi çalışmalarında temel ölçüdür.
Avanafil: Spedra ve Stendra adlarıyla satılan PDE5 inhibitörü. İlişkiden yaklaşık 15–30 dakika önce alınabilir.

B

Barkod: Bir ilacın belirli bir kutu boyutunu tanımlayan 13 haneli numara. Aynı ürünün bütün kutularında aynıdır.
Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi (EK-4/A): SGK’nın bedelini ödediği ilaçları gösteren resmi liste. Bir ilacın bu listede olup olmadığı, eczanede ödenecek tutarı belirler.
Beyaz (normal) reçete: Özel kontrol gerektirmeyen reçeteli ilaçlar için kullanılan reçete türü. Viagra bu reçeteyle verilir.
Biyoeşdeğerlik: İki ilacın etken maddesinin vücuda emilme hızı ve miktarı arasında anlamlı fark olmaması. Muadil ilaçlar ruhsat için bunu göstermek zorundadır.
Biyoyararlanım: Ağızdan alınan ilacın ne kadarının değişmeden kana geçtiğini gösteren oran. Sildenafilin mutlak biyoyararlanımı yaklaşık yüzde 41’dir.

C

cGMP (siklik guanozin monofosfat): Damar duvarındaki düz kası gevşeten hücre içi sinyal molekülü. Ereksiyonda penise kan dolmasını sağlar.
Cmax: İlacın kanda ulaştığı en yüksek düzey. Yağlı yemekten sonra sildenafilin Cmax değeri yaklaşık yüzde 29 düşer.
CYP3A4: Karaciğerde birçok ilacı parçalayan enzim. Sildenafil başlıca bu enzimle yıkılır; bu enzimi baskılayan ilaçlar sildenafil düzeyini artırabilir.

D

Doz titrasyonu: Bir ilacın dozunun, etkisine ve yan etkilerine göre adım adım ayarlanması.

E

Endotel disfonksiyonu: Damarların iç yüzeyini kaplayan hücre tabakasının (endotel) işlevinin bozulması. Hem ereksiyon sorununda hem kalp-damar hastalığında rol oynar.
Erektil disfonksiyon: Tatmin edici cinsel ilişki için yeterli ereksiyonun sağlanamaması veya sürdürülememesi. Halk arasında sertleşme sorunu ya da iktidarsızlık denir.
Etken madde: İlacın tedavi edici etkisini sağlayan madde. Viagra’nın etken maddesi sildenafildir.

F

Farmakovijilans: İlaçların piyasaya çıktıktan sonra güvenliliğinin izlenmesi; yan etkilerin toplanması, değerlendirilmesi ve önlenmesi çalışmaları.
Film kaplı tablet: İnce bir kaplama tabakasıyla örtülmüş tablet. Kaplama yutmayı kolaylaştırır, tadı maskeler ve tableti korur.
Fiyat Değerlendirme Komisyonu: Türkiye’de ilaç fiyatlarını ve ilaç avrosunu belirleyen, birden fazla kamu kurumunun temsilcilerinden oluşan komisyon.

G

Gece ereksiyonu: Uyku sırasında, özellikle rüya evresinde kendiliğinden oluşan ereksiyonlar. Ölçülmesi, ereksiyon sorununun nedenini araştırmada kullanılabilir.

H

Hipotansiyon: Kan basıncının normalden düşük olması. 90/50 mmHg altındaki tansiyon, Viagra kullanılmaması gereken durumlar arasındadır.

I

IIEF (Uluslararası Erektil İşlev İndeksi): Ereksiyon işlevini ve cinsel yaşamın diğer yönlerini puanlayan, klinik çalışmalarda sık kullanılan anket.

İ

İlaç avrosu: İlaç fiyatları hesaplanırken kullanılan, resmi olarak belirlenen avro kuru. Piyasadaki kurdan farklıdır.
İTS (İlaç Takip Sistemi): Her ilaç kutusunu üretimden hastaya kadar karekodla izleyen resmi sistem. Kutunun orijinal olup olmadığı bu sistemle sorgulanabilir.

K

Karekod: İlaç kutusundaki kare biçimli kod. Ürün barkodunu, kutuya özel seri numarasını, son kullanma tarihini ve parti numarasını taşır.
Kaynak fiyat: Türkiye’de ilaç fiyatının hesaplanmasında başlangıç noktası olan, Avrupa’daki referans ülkelerin fiyatından türetilen avro cinsinden fiyat.
KDV: Katma değer vergisi. Eczanede ödenen ilaç fiyatına dahildir.
Kontrendikasyon: Bir ilacın kesinlikle kullanılmaması gereken durum. Örneğin nitrat kullanımı, sildenafil için bir kontrendikasyondur.
Koroner arter hastalığı: Kalbi besleyen damarların daralması. Göğüs ağrısına ve kalp krizine yol açabilir; tedavisinde kullanılan nitratlar Viagra ile birlikte kullanılamaz.
Korpus kavernozum: Penisin içinde, ereksiyon sırasında kanla dolan iki süngerimsi doku silindiri.
KT (Kullanma Talimatı): İlaç kutusundan çıkan, hasta için hazırlanmış ve TİTCK tarafından onaylanmış bilgi metni. Halk arasında prospektüs denir.
KÜB (Kısa Ürün Bilgisi): Hekim ve eczacılar için hazırlanan, TİTCK onaylı ayrıntılı ilaç belgesi. Doz, etkileşim ve yan etki bilgilerini içerir.

L

Libido: Cinsel istek. Viagra libidoyu artırmaz; yalnızca cinsel uyarılma olduğunda ereksiyonu kolaylaştırır.

M

Muadil (eşdeğer) ilaç: Orijinal ilaçla aynı etken maddeyi aynı miktar ve formda içeren, biyoeşdeğerliği gösterilmiş ilaç. Jenerik ilaç olarak da adlandırılır.

N

NAION: Göz siniri kan akımının aniden azalmasıyla oluşan görme kaybı. Sildenafil kullananlarda nadir bildirilmiştir; ani görme kaybında ilaç bırakılıp hemen doktora başvurulur.
Nitrat: Göğüs ağrısı (anjina) tedavisinde kullanılan, damarları genişleten ilaç grubu. Sildenafil ile birlikte kullanılması yasaktır.
Nitrik oksit (NO): Cinsel uyarılmayla sinir uçlarından salınan ve damarları genişleten gaz molekülü. Ereksiyon zincirinin ilk halkasıdır.

O

Orak hücre anemisi: Kırmızı kan hücrelerinin orak biçimini aldığı kalıtsal kan hastalığı. Uzun süren ereksiyon (priapizm) riskini artırır.
Ortostatik hipotansiyon: Oturur ya da yatar pozisyondan ayağa kalkınca tansiyonun düşmesi; baş dönmesi ve bayılmaya yol açabilir. Alfa blokerlerle birlikte sildenafil kullanımında dikkat gerektirir.

P

PDE5 (fosfodiesteraz tip 5): Penis dokusunda cGMP adlı molekülü parçalayan enzim. Ereksiyonun sona ermesinde rol oynar.
PDE5 inhibitörü: PDE5 enzimini baskılayan ilaç sınıfı. Sildenafil, tadalafil, vardenafil ve avanafil bu sınıftadır.
PDE6 (fosfodiesteraz tip 6): Gözün ağ tabakasında bulunan ve görmede rol oynayan enzim. Sildenafilin bu enzimi de bir miktar etkilemesi görmede renk değişikliğine yol açabilir.
Penil protez: Diğer tedaviler işe yaramadığında penisin içine cerrahi olarak yerleştirilen, şişirilebilir ya da esnek çubuk biçimindeki cihaz.
Perakende satış fiyatı: Eczanede ödenen, KDV dahil fiyat. Bu sitedeki bütün TL tutarları perakende satış fiyatıdır.
Performans kaygısı: Cinsel ilişkide başarısız olma korkusu. Ereksiyonu zorlaştırabilir ve kendi kendini besleyen bir döngüye dönüşebilir.
Peyronie hastalığı: Penis dokusunda sert plak oluşması sonucu penisin eğrilmesi ve ereksiyonda ağrı ile seyreden hastalık. Sildenafil bu durumda dikkatli kullanılır.
Plasebo: Etken madde içermeyen, gerçek ilaçla aynı görünen tablet. Klinik çalışmalarda ilacın gerçek etkisini ölçmek için karşılaştırma amacıyla kullanılır.
Priapizm: 4 saatten uzun süren, çoğu zaman ağrılı ereksiyon. Acil tıbbi müdahale gerektirir; tedavi gecikirse kalıcı hasar oluşabilir.
Pulmoner arteriyel hipertansiyon: Akciğer atardamarlarında basıncın yükselmesiyle seyreden ciddi hastalık. Sildenafil bu hastalıkta Revatio adıyla, farklı dozda kullanılır.

R

Randomize kontrollü çalışma: Katılımcıların kurayla ilaç ya da plasebo grubuna ayrıldığı klinik çalışma. Bir ilacın etkisini göstermenin en güvenilir yollarından biridir.
Reçete: Hekimin hastaya ilaç vermesi için düzenlediği belge. Viagra yalnızca reçeteyle eczaneden alınabilir.
Referans ürün: Muadil ilaçların karşılaştırıldığı orijinal ilaç. Sildenafil muadilleri için referans ürün Viagra’dır.
Retinitis pigmentosa: Gözün ağ tabakasının zamanla bozulduğu kalıtsal bir hastalık grubu. Kullanma talimatına göre bu hastalığı olanlar Viagra kullanmamalıdır.
Riociguat: Akciğer hipertansiyonu tedavisinde kullanılan guanilat siklaz uyarıcısı. Sildenafil ile birlikte kullanılmamalıdır.
Ritonavir: HIV tedavisinde kullanılan, CYP3A4 enzimini güçlü biçimde baskılayan bir ilaç. Sildenafil düzeyini yaklaşık 11 kat artırır.

S

SGK: Sosyal Güvenlik Kurumu. Genel sağlık sigortası kapsamındaki ilaç bedellerini, Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi’ne göre öder.
Sildenafil: Viagra’nın etken maddesi. PDE5 enzimini baskılayarak cinsel uyarılma sırasında penise kan akışını kolaylaştırır.
Sildenafil sitrat: Sildenafilin tablette kullanılan tuz biçimi. 140,45 mg sildenafil sitrat, 100 mg sildenafile karşılık gelir.
Sistematik derleme: Belirli bir soruyla ilgili bütün çalışmaların önceden belirlenmiş yöntemlerle taranıp birlikte değerlendirildiği araştırma türü.
Son kullanma tarihi: Üreticinin, ilacın uygun koşullarda saklandığında etkisini ve güvenliliğini koruduğunu güvence altına aldığı son tarih.
SUT (Sağlık Uygulama Tebliği): SGK’nın sağlık hizmetleri ve ilaç bedellerini hangi kurallarla ödeyeceğini belirleyen düzenleme.

T

Tadalafil: Cialis’in etken maddesi olan PDE5 inhibitörü. Etkisi 36 saate kadar sürebilir ve yemekten etkilenmez.
Testosteron: Erkeklerde cinsel istek, kas yapısı ve enerji üzerinde etkili temel erkek hormonu. Düşük olması ereksiyon sorununa katkıda bulunabilir.
TİTCK: Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. İlaçlara ruhsat verir, kullanma talimatlarını onaylar ve fiyat listelerini yayımlar.
Tmax: İlacın kandaki en yüksek düzeyine ulaştığı süre. Sildenafilde aç karnına ortalama yaklaşık 60 dakikadır.
TÜFAM: Türkiye Farmakovijilans Merkezi. İlaç yan etkisi bildirimlerini toplar; hastalar da TİTCK’nin sitesi ya da 0 800 314 00 08 numaralı hat üzerinden bildirim yapabilir.

V

Vakum cihazı: Penis üzerine yerleştirilen tüpteki havayı çekerek penise kan dolmasını sağlayan ve ilaç gerektirmeyen ereksiyon yardımcısı.
Vardenafil: Levitra’nın etken maddesi olan PDE5 inhibitörü. Genellikle ilişkiden yaklaşık 1 saat önce alınır.
Vazodilatasyon: Kan damarlarının genişlemesi. Ereksiyon, penis damarlarındaki vazodilatasyonla başlar.

Y

Yardımcı madde: İlacın etken maddesi dışında kalan, tabletin yapısını, kaplamasını ve dayanıklılığını sağlayan maddeler. Muadiller arasında farklı olabilir.
Yarı ömür: Bir ilacın kandaki miktarının yarıya inmesi için geçen süre. Sildenafilin yarı ömrü yaklaşık 4 saattir.

Sözlük, ilk aşamada sitedeki sayfalarda geçen terimleri kapsar ve sayfalar eklendikçe genişletilir.