Orijinal kutu ve karekod sorgulama

İlaç kutusundaki karekod ne işe yarar?

Türkiye’de ruhsatlı her ilaç kutusunun üzerinde, o kutuya özgü bir karekodKarekodİlaç kutusundaki kare biçimli kod. Ürün barkodunu, kutuya özel seri numarasını, son kullanma tarihini ve parti numarasını taşır. bulunur. Bu kod, ürünü tanımlayan barkodun yanında kutuya özel seri numarasını, son kullanma tarihini ve üretim parti numarasını taşır. Bu sayede aynı ilacın iki kutusu bile birbirinden ayırt edilebilir.

Karekod, kutunun üretimden hastaya kadar geçtiği her adımda İlaç Takip Sistemi’ne (İTS)İTS (İlaç Takip Sistemi)Her ilaç kutusunu üretimden hastaya kadar karekodla izleyen resmi sistem. Kutunun orijinal olup olmadığı bu sistemle sorgulanabilir. kaydedilir: üretici, ilaç deposu ve eczane kutuyu sisteme bildirir. Böylece eczaneden çıkan bir kutunun yasal tedarik zincirinden gelip gelmediği izlenebilir.

BarkodBarkodBir ilacın belirli bir kutu boyutunu tanımlayan 13 haneli numara. Aynı ürünün bütün kutularında aynıdır. ile karekod farklı şeylerdir. Barkod, bir ürünün belirli bir kutu boyutunu tanımlar ve o ürünün bütün kutularında aynıdır; örneğin Viagra 100 mg 4 tabletlik kutunun barkodu 8699532090027’dir.^[3] Karekod ise her kutuda farklıdır.

Karekod nasıl sorgulanır?

Sağlık Bakanlığı’nın İlaç Takip Sistemi (İTS) Mobil uygulaması, vatandaşların ilaç kutusundaki karekodu telefon kamerasıyla okutarak sorgulama yapmasına olanak tanır. Uygulamanın tanıtımına göre karekodu okutulan ilaç için şunlar görülebilir:^[1]

• İlacın sistemde kayıtlı olup olmadığı
• İlaç hakkında geri çekme kararı bulunup bulunmadığı
• İlacın satış fiyatı
• Kısa ürün bilgisi ve kullanma talimatı
• Son kullanma tarihinin geçip geçmediği

Uygulama ayrıca sistemde kayıtlı olmayan ilaçların bildirilmesine ve yan etki bildirimi için ilgili sayfaya yönlendirmeye imkân tanır; yakındaki eczaneleri de gösterir.^[1]

Sorgulama adımları basittir:

1. İTS Mobil uygulamasını resmi uygulama mağazasından indirin; geliştiricinin T.C. Sağlık Bakanlığı olduğunu kontrol edin.
2. Uygulamada karekod okuma bölümünü açın.
3. Kutunun üzerindeki karekodu kameraya gösterin.
4. Ekranda çıkan bilgileri kutunun üzerindeki ürün adı, doz ve son kullanma tarihiyle karşılaştırın.

İlaç sistemde kayıtlı değilse, bilgiler kutudakiyle uyuşmuyorsa ya da geri çekme uyarısı görünüyorsa ürünü kullanmayın ve bir eczacıya danışın.

Orijinal Viagra tableti ve kutusu nasıl görünür?

Kullanma talimatına göre Viagra tabletleri mavi renkli, baklava (elmas) biçimli film kaplı tabletlerdirFilm kaplı tabletİnce bir kaplama tabakasıyla örtülmüş tablet. Kaplama yutmayı kolaylaştırır, tadı maskeler ve tableti korur.; 100 mg’lık tabletin bir yüzünde “VGR 100” yazar.^[2] Ruhsat sahibinin değişmesiyle tabletin diğer yüzündeki ve kutudaki bazı yazılar güncellenebilir.

Türkiye’de eczanede satılan Viagra kutuları; 25 mg ve 50 mg için 4 tabletlik, 100 mg için 4 ve 8 tabletlik kutulardır.^[3] Kutunun üzerinde Türkçe ürün bilgileri, karekod ve son kullanma tarihi bulunur; içinden Türkçe kullanma talimatı çıkar.

Tablet ve kutu görünümü tek başına orijinallik kanıtı değildir. Sahte ürünler orijinaline çok benzeyecek biçimde üretilebilir. Bu nedenle görünüm yalnızca ilk izlenimdir; asıl kontrol karekod sorgusudur.

Muadil ilaçların tabletleri Viagra’dan farklı renk ve şekilde olabilir. Bir muadili kullanıyorsanız tabletin Viagra’ya benzememesi bir sorun işareti değildir; muadilin kendi kullanma talimatındaki tarifle karşılaştırın.^[6]

Sahte ürün hangi işaretlerle fark edilebilir?

Aşağıdaki işaretler ürünün yasal tedarik zincirinden gelmediğini düşündürebilir:

• Kutuda karekod olmaması ya da karekodun okunamaması
• Karekodun sistemde kayıtlı çıkmaması ya da bilgilerin kutuyla uyuşmaması
• Türkiye’de satılmayan kutu boyutları (örneğin 30 tabletlik kutu) ya da Türkçe olmayan ambalaj
• İçinden Türkçe kullanma talimatı çıkmaması
• Resmi fiyatın çok altında bir fiyat
• Ürünün eczane dışından, örneğin internetten, sosyal medyadan ya da pazar yerinden alınmış olması

Bu işaretlerden biri tek başına ürünün sahte olduğunu kanıtlamaz; örneğin yurt dışından kişisel kullanım için getirilmiş bir ilacın ambalajı Türkçe olmayabilir. Ancak her biri, ürünü kullanmadan önce bir eczacıya göstermek için yeterli bir nedendir.

İçeriği beyan edilmemiş ürünler yalnızca sahte ilaçlarla sınırlı değildir. ABD’de “bitkisel” ya da “doğal” diye pazarlanan cinsel güç ürünlerinde, etiketinde yazmayan sildenafil bulunduğu tespit edilmiştir; bu ürünler nitratlarla birlikte alındığında tansiyonu tehlikeli biçimde düşürebilir.^[5]

Şüphe durumunda ne yapılmalı?

Elinizdeki ürünün orijinal olmadığından şüpheleniyorsanız:

1. Ürünü kullanmayın.
2. Bir eczacıya gösterin. Eczacı karekodu sorgulayabilir ve ürünü değerlendirebilir.
3. Kayıtlı olmayan ürünü bildirin. İTS Mobil uygulaması bu tür bildirimlere imkân tanır.^[1]
4. Ürünü kullandıysanız ve beklenmedik bir yan etki yaşadıysanız hekiminize başvurun, ürünü nereden aldığınızı söyleyin ve yan etkiyi TÜFAMTÜFAMTürkiye Farmakovijilans Merkezi. İlaç yan etkisi bildirimlerini toplar; hastalar da TİTCK’nin sitesi ya da 0 800 314 00 08 numaralı hat üzerinden bildirim yapabilir.’a bildirin.

Acil belirtilerde, örneğin göğüs ağrısı, 4 saatten uzun süren ereksiyon ya da ani görme kaybında, önce 112’yi arayın.

Karekod sorgusu neyi göstermez?

Karekod sorgusu kutunun sistemde kayıtlı olduğunu gösterir; ancak kutunun içindekini doğrulamaz. Bir kutu açılmış ve içindeki tabletler değiştirilmişse karekod yine geçerli görünebilir. Bu yüzden şu kontrolleri de yapmak gerekir:

• Ambalaj bütünlüğü: Kutunun açılmamış, yırtılmamış ya da yeniden yapıştırılmamış olması.
• Blister: Tabletlerin bulunduğu folyonun hasarsız olması ve üzerindeki ürün adı ile dozun kutuyla uyuşması.
• Tabletler: Kırık, ufalanmış ya da renk değiştirmiş tablet olmaması.
• Son kullanma tarihi: Kutu ve blister üzerindeki tarihlerin geçmemiş olması.

Eczaneden alınan ilaçlarda bu sorunlarla karşılaşmak çok nadirdir. Yine de bir şey dikkatinizi çekerse ilacı aldığınız eczaneye götürün.

Muadil kutularında da karekod var mı?

Evet. Karekod yalnızca Viagra’ya özgü değildir; Türkiye’de ruhsatlı bütün beşeri ilaçların kutularında bulunur. Bu nedenle eczaneden aldığınız bir sildenafil muadilinin karekodunu da İTS Mobil uygulamasıyla aynı şekilde sorgulayabilirsiniz.^[1] Sorgu sonucunda görünen ürün adı, Viagra değil muadilin kendi adı olacaktır; bu beklenen bir durumdur.

Muadil ilaçların kutu tasarımları, tablet renkleri ve şekilleri Viagra’dan farklıdır. Bir muadili kullanırken orijinallik kontrolünü, Viagra’nın görünümüyle değil, o ürünün kendi kutusu ve kullanma talimatıyla karşılaştırarak yapın. Türkiye’deki sildenafil muadillerinin listesi ve fiyatları sildenafil muadilleri sayfasında yer alır.

Sorgulamada ürün adı ya da dozun kutudakiyle uyuşmaması ise muadil ürünlerde de bir uyarı işaretidir; böyle bir durumda ürünü kullanmadan eczacınıza danışın.

Sorgulamayı ilacı aldığınız gün, eczaneden ayrılmadan yapmak en pratik yoldur; bir sorun çıkarsa eczacıya hemen danışabilirsiniz.

İlacı nasıl saklamalısınız?

Orijinal bir ilaç bile yanlış saklandığında bozulabilir. Viagra’yı kutusunda, kullanma talimatında belirtilen koşullarda ve çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklayın.^[2] Tabletleri kutusundan çıkarıp başka kaplara koymak, hem son kullanma tarihini hem de hangi ilacın hangi doz olduğunu takip etmeyi zorlaştırır. Banyo gibi nemli yerler ve sıcak ortamlar, örneğin yazın araç içi, ilaç saklamak için uygun değildir.

Son kullanma tarihi geçmiş ilaçları çöpe ya da lavaboya atmak yerine eczanenize danışarak uygun yolla imha edin.

Sahte ürün riskinden nasıl korunulur?

Sahte ürün riskinden korunmanın en etkili yolu, ilacı yalnızca reçeteyle ve eczaneden almaktır. Türkiye’de ilaçların internet ya da başka elektronik ortamlarda satışı yönetmelikle yasaktır.^[4] Bu yüzden internette ilaç satan bir kanal, yasal tedarik zincirinin dışındadır.

Eczaneden aldığınız ilacın karekodunu sorgulamak birkaç saniye sürer ve ek bir güvence sağlar. Fiyatın her eczanede aynı olduğunu bilmek de, çok ucuz tekliflerin neden şüpheli olduğunu anlamaya yardım eder; güncel fiyatlar Viagra fiyatı sayfasındadır. İnternet satışlarının riskleri internetten satılan Viagra’nın riskleri, ilaca yasal yoldan ulaşma adımları ise Viagra nereden alınır? sayfasında anlatılmıştır.