Antidepresanlar ve cinsel işlev bozukluğu

Kısa cevap: Depresyon ilaçları cinsel işlevi etkiler mi?

Evet, bazı depresyon ilaçları bazı kişilerde cinsel istekte azalmaya, ereksiyon güçlüğüne, boşalmada ya da orgazmda gecikmeye yol açabilir. ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (NIDDK), depresyon ilaçlarını ereksiyon sorununa katkıda bulunabilen ilaçlar arasında sayar.^[1] Ereksiyon sorununun genel nedenlerini ve tedavi seçeneklerini erektil disfonksiyon nedir? sayfasında anlattık; bu yazı depresyon ilaçlarıyla ilişkili cinsel sorunlara odaklanır.

Bu konuda en önemli kural, depresyon ilacının cinsel yan etkiler nedeniyle kendi başına bırakılmamasıdır. Aşağıda nedenini ve hekimle konuşulabilecek seçenekleri anlatıyoruz.

Depresyonun kendisi cinsel işlevi nasıl etkiler?

Cinsel sorunların ilaçtan mı yoksa hastalığın kendisinden mi kaynaklandığını ayırt etmek her zaman kolay değildir. Depresyon; enerji kaybına, zevk alamamaya, cinsel istekte (libidoLibidoCinsel istek. Viagra libidoyu artırmaz; yalnızca cinsel uyarılma olduğunda ereksiyonu kolaylaştırır.) azalmaya ve özgüvende düşüşe yol açabilir. NIDDK, depresyonu, kaygıyı ve stresi ereksiyon sorununun ruhsal nedenleri arasında sayar.^[1]

Bu nedenle depresyon tedavisine başlamadan önce de cinsel sorunlar bulunabilir. Tedaviyle birlikte depresyon düzeldikçe bazı kişilerde cinsel işlev de iyileşir. Bazı kişilerde ise depresyon düzelirken ilacın kendisine bağlı cinsel yan etkiler ortaya çıkabilir. Hekim, bu iki durumu ayırt etmek için sorunların ne zaman başladığını ve ilaçla ilişkisini sorar.

Hangi cinsel sorunlar görülebilir?

Depresyon ilaçlarıyla ilişkili cinsel sorunlar kişiden kişiye değişir. Sık bildirilen sorunlar şunlardır:

• Cinsel istekte azalma
• Ereksiyon olmakta ya da ereksiyonu sürdürmekte güçlük
• Boşalmada ya da orgazmda gecikme veya orgazm olamama
• Cinsel uyarılmada azalma

Bu sorunlar her ilaçta ve her kişide aynı sıklıkta görülmez. Hangi ilacın hangi sıklıkla cinsel yan etkiye yol açabileceği, o ilacın kendi kullanma talimatında yer alır. Kullandığınız ilacın talimatını okumak ve sorularınızı eczacınıza ya da hekiminize sormak bu konuda en doğru bilgiyi verir.

Sildenafil bu sorunlarda işe yarar mı?

Bu soruyu yanıtlamak için yapılmış önemli bir çalışma vardır. 2003’te yayımlanan randomize kontrollüRandomize kontrollü çalışmaKatılımcıların kurayla ilaç ya da plasebo grubuna ayrıldığı klinik çalışma. Bir ilacın etkisini göstermenin en güvenilir yollarından biridir. bir çalışmaya, SSRI grubu depresyon ilacı kullanan, depresyonu düzelmiş ve ilaca bağlı cinsel işlev bozukluğu yaşayan 18–55 yaş arası 90 erkek katılmıştır. Katılımcıların yarısı sildenafil, yarısı plaseboPlaseboEtken madde içermeyen, gerçek ilaçla aynı görünen tablet. Klinik çalışmalarda ilacın gerçek etkisini ölçmek için karşılaştırma amacıyla kullanılır. almıştır.^[2]

Çalışmada sildenafil alan grupta, kullanılan dört cinsel sağlık ölçeğinin hepsinde plaseboya göre anlamlı iyileşme görülmüştür. Ereksiyon işlevi, boşalma, orgazm ve cinsel doyum bakımından “çok iyileşti” ya da “belirgin iyileşti” diye değerlendirilen sonuçlar bildirilmiştir.^[2] Bu bulgu, ilaca bağlı cinsel sorunlarda sildenafilin bir seçenek olabileceğini gösterir.

Bununla birlikte bu çalışma belirli bir gruba, yani depresyonu düzelmiş ve SSRI kullanan erkeklere aittir. Sonuçlar herkese genellenemez ve sildenafilin cinsel istek azlığını tek başına düzeltmesi beklenmez; çünkü ilaç cinsel isteği değil, ereksiyonu kolaylaştırır.^[3]

Depresyon ilacını kendi başına bırakmak neden tehlikelidir?

Cinsel yan etkiler rahatsız edici olabilir ve bazı kişiler bu nedenle ilaçlarını kendi başlarına bırakmayı düşünür. Ancak depresyon ilacının aniden bırakılması depresyon belirtilerinin geri dönmesine yol açabilir; bazı ilaçlarda baş dönmesi, uyku sorunları ve huzursuzluk gibi kesilme belirtileri de görülebilir. NIDDK de ereksiyonu etkileyebilecek bir ilaç kullanılıyorsa, ilacın kendi başına bırakılmamasını ve hekimle konuşulmasını önerir.^[1]

Bu nedenle cinsel yan etki yaşayan bir kişinin yapması gereken, durumu ilacı yazan hekime açıkça anlatmaktır. Hekim, depresyon tedavisinin sürekliliğini koruyarak cinsel yan etkileri azaltmaya yönelik seçenekleri değerlendirebilir.

Hekimle hangi seçenekler konuşulabilir?

Cinsel yan etkiler için hekimin değerlendirebileceği seçenekler kişiye ve kullanılan ilaca göre değişir. Genel olarak şu yaklaşımlar söz konusu olabilir:

• Bekleyip izlemek: Bazı cinsel yan etkiler tedavinin ilk haftalarında daha belirgindir ve zamanla azalabilir.
• Doz ayarı: Hekim, depresyon tedavisini bozmadan dozu değiştirmeyi düşünebilir.
• İlaç değişikliği: Cinsel yan etki olasılığı farklı olan başka bir depresyon ilacına geçiş değerlendirilebilir.
• Ereksiyon sorunu için tedavi eklemek: Ereksiyon güçlüğü baskınsa, sildenafil gibi bir ilaç eklenebilir.
• Psikolojik destek: Psikoterapi ve çift terapisi hem depresyonun hem de cinsel sorunların ele alınmasına yardım edebilir.

Bu seçeneklerin hangisinin uygun olduğuna depresyon tedavisini izleyen hekim ile gerekirse ürolog birlikte karar verir. Amerikan Üroloji Derneği kılavuzu da tedavi seçeneklerinin yarar ve riskleriyle birlikte hastaya anlatılmasını ve kararın birlikte verilmesini önerir.^[4]

Viagra ile depresyon ilaçları birlikte kullanılabilir mi?

Yukarıdaki çalışmada SSRI grubu depresyon ilacı kullanan erkeklerde sildenafil kullanılmış ve cinsel işlevi iyileştirmiştir.^[2] Ancak depresyon tedavisi gören kişiler başka ilaçlar da kullanıyor olabilir. Kullanma talimatı, başka ilaç kullanılıyorsa ya da yakın zamanda kullanıldıysa bunun hekime ya da eczacıya bildirilmesini ister.^[5] Bu nedenle kullandığınız bütün ilaçları hekiminize söyleyin.

Viagra’nın diğer ilaçlarla etkileşimleri Viagra ilaç etkileşimleri sayfasında aranabilir bir liste hâlinde yer alır.

Partnerle konuşmak neden önemlidir?

Cinsel yan etkiler çoğu zaman ilişkiyi de etkiler. Partner, cinsel istekteki azalmayı ilgisizlik ya da reddedilme olarak algılayabilir. Bu durumun bir ilaç yan etkisi olabileceğini partnerle paylaşmak, yanlış anlamaları önleyebilir. Partnerlerin bu süreçte nasıl destek olabileceği partnerler için rehber sayfasında anlatılmıştır.

Hekimle konuşurken nelere dikkat edilmeli?

Cinsel yan etkileri hekimle konuşmak birçok kişi için zordur ve bu konu çoğu zaman kontrol görüşmelerinde gündeme gelmez. Oysa bu bilgi, tedavinin doğru planlanması için önemlidir. Görüşmeye hazırlanırken şu soruları kendinize sorabilirsiniz:

• Cinsel sorunlar ilaca başlamadan önce de var mıydı, yoksa sonra mı başladı?
• Sorun cinsel istekte mi, ereksiyonda mı, yoksa boşalmada ya da orgazmda mı?
• Sorun zamanla azaldı mı, aynı mı kaldı, yoksa arttı mı?
• Depresyon belirtileriniz nasıl? İlaç depresyonunuzu ne ölçüde iyileştirdi?

Bu soruların cevapları, hekimin cinsel sorunun ilaçtan mı, depresyondan mı yoksa başka bir nedenden mi kaynaklandığını anlamasına yardım eder. Hekim, depresyonunuzun ne kadar iyi kontrol altında olduğunu da göz önünde bulundurarak bir öneride bulunur.

Cinsel yan etkiler herkesin yaşadığı bir şey mi?

Hayır. Depresyon ilacı kullanan herkes cinsel yan etki yaşamaz ve yaşayanlarda da şiddeti farklıdır. Bazı kişilerde hiç görülmez, bazılarında hafiftir, bazılarında ise belirgin bir sorun hâline gelir. Bu nedenle bir ilacın başkasında yaptığı yan etkinin sizde de olacağı varsayılmamalıdır. İlacın kendi kullanma talimatı, o ilaçla ilgili bilinen yan etkileri listeler.

Özetle

Bazı depresyon ilaçları cinsel istekte azalmaya, ereksiyon güçlüğüne ve boşalmada gecikmeye yol açabilir; depresyonun kendisi de cinsel işlevi etkiler. SSRI kullanan erkeklerde yapılan bir çalışmada sildenafil cinsel işlevi plaseboya göre anlamlı biçimde iyileştirmiştir. Depresyon ilacı hiçbir zaman kendi başına bırakılmamalı; cinsel yan etkiler hekimle konuşularak doz, ilaç değişikliği ya da ek tedavi gibi seçenekler değerlendirilmelidir. Viagra’nın etkisinin neden kişiden kişiye değiştiğini Viagra’nın etkisi neden kişiden kişiye değişir?, ilaca psikolojik bağımlılık sorusunu ise Viagra bağımlılık yapar mı? yazısında bulabilirsiniz. İlacın ne işe yaradığı Viagra ne işe yarar? sayfasında anlatılmıştır.