Viagra ve göz sağlığı: Görme değişiklikleri

Kısa cevap: Viagra görmeyi etkiler mi?

Evet, bazı kişilerde. Sildenafil görmede renk değişikliğine, ışığa duyarlılığa ve bulanık görmeye yol açabilir. ABD ürün bilgisine göre bu etkiler genellikle hafif ya da orta şiddette ve geçicidir; en sık görülen biçimi görmede renk değişikliğidir.^[1] Ani görme kaybı ise çok seyrek görülen ama acil bir durumdur. Viagra’nın bütün yan etkilerini Viagra yan etkileri sayfasında anlattık; bu yazı göz sağlığına odaklanır.

Görme değişiklikleri, sildenafilin bilinen yan etkilerindendir. FDA’nın 1998’deki onay duyurusunda da kullanıcıların yaklaşık yüzde 3’ünün, çoğunlukla renk algısında değişiklik biçiminde görme değişiklikleri bildirdiği belirtilmiştir.^[4]

Sildenafil neden görmeyi etkiler?

Sildenafil, penisteki damarlarda bulunan PDE5PDE5 (fosfodiesteraz tip 5)Penis dokusunda cGMP adlı molekülü parçalayan enzim. Ereksiyonun sona ermesinde rol oynar. enzimini baskılayarak etki eder. Gözün ışığa duyarlı tabakası olan retinada ise benzer bir enzim, PDE6 bulunur ve görme sürecinde, özellikle renklerin algılanmasında rol oynar. ABD ürün bilgisine göre sildenafilin PDE5 üzerindeki etkisi, PDE6 üzerindeki etkisinin yalnızca yaklaşık 10 katıdır.^[1] Yani ilaç, özellikle yüksek dozlarda, retinadaki bu enzimi de bir miktar etkileyebilir.

Bu etkileşim, mavi ile yeşili ayırt etmede geçici güçlüğe, görüntünün mavimsi bir renk almasına, ışığa duyarlılığa ve bulanık görmeye yol açabilir. İlacın etkisi azaldıkça, yani birkaç saat içinde, bu değişiklikler kaybolur.

Görme değişiklikleri ne sıklıkla görülür?

Görme değişikliklerinin sıklığı doza bağlıdır. ABD ürün bilgisinde özetlenen sabit dozlu çalışmalarda görme değişiklikleri; 25 mg alanların yüzde 1’inde, 50 mg alanların yüzde 2’sinde, 100 mg alanların yüzde 11’inde ve plasebo alanların yüzde 1’inde bildirilmiştir.^[1]

Kullanma talimatı da renklerde soluklaşma, bulanık görme ve diğer görme bozukluklarını yaygın yan etkiler arasında, ışığa duyarlılık ve gözde tahrişi ise yaygın olmayan yan etkiler arasında sayar.^[2] Bu etkiler rahatsız edici ise ve her kullanımda tekrarlıyorsa, hekim daha düşük bir doz önerebilir.

NAION nedir, Viagra ile ilişkisi var mı?

NAIONNAIONGöz siniri kan akımının aniden azalmasıyla oluşan görme kaybı. Sildenafil kullananlarda nadir bildirilmiştir; ani görme kaybında ilaç bırakılıp hemen doktora başvurulur. (ön iskemik optik nöropati), görme sinirine giden kan akışının azalmasıyla ortaya çıkan ve ani görme kaybına yol açabilen seyrek bir durumdur. PDE5 inhibitörlerini kullanan kişilerde çok seyrek olarak NAION bildirilmiştir. FDA, 2005’te bu ilaçların ürün bilgilerini NAION ile ilgili bilgileri içerecek şekilde güncellemiştir.^[3]

ABD ürün bilgisine göre bildirilen olguların çoğunda, NAION gelişimi için bilinen yatkınlık yaratan etkenler bulunmaktadır: görme siniri başının dar olması, 50 yaş üstü olmak, diyabet, yüksek tansiyon, koroner arter hastalığı, yüksek kolesterol ve sigara. Ürün bilgisi, mevcut bildirimlerin ve gözlemsel çalışmaların PDE5 inhibitörü kullanımı ile NAION arasında bir neden-sonuç ilişkisini kanıtlamadığını belirtir.^[1]

Yine de daha önce NAION geçirmiş kişilerin Viagra kullanmaması gerekir.^[2] Yatkınlık yaratan etkenleri olan kişilerin de bu konuyu hekimleriyle konuşması önemlidir.

Hangi göz hastalıklarında Viagra kullanılmaz?

• Retinitis pigmentosa: Retinitis pigmentosaRetinitis pigmentosaGözün ağ tabakasının zamanla bozulduğu kalıtsal bir hastalık grubu. Kullanma talimatına göre bu hastalığı olanlar Viagra kullanmamalıdır., retinanın kalıtsal bir hastalığıdır. Bu hastalığı olanların bir kısmında retinadaki enzimlerle ilgili genetik bozukluklar bulunur. Kullanma talimatına göre bu hastalığı olanlar Viagra kullanmamalıdır.^[2]
• Daha önce NAION geçirenler: Yukarıda anlatıldığı gibi bu kişiler de Viagra kullanmamalıdır.
• Daha önce ani görme kaybı yaşayanlar: Bu durumun nedeni değerlendirilmeden ilaç kullanılmamalıdır.

Avrupa İlaç Ajansı’nın ürün bilgisi de kalıtsal retina hastalıkları ve NAION öyküsü olan kişilerde ilacın kullanılmaması gerektiğini belirtir.^[5] İlacın kullanılamadığı diğer durumlar Viagra’yı kimler kullanamaz? sayfasında yer alır.

Ani görme kaybında ne yapılmalı?

Viagra aldıktan sonra bir ya da iki gözde ani görme kaybı ya da görmede ani azalma olursa:

1. İlacı kullanmayı bırakın.
2. Beklemeden tıbbi yardım alın; 112’yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.
3. Sağlık ekibine Viagra aldığınızı ve ne zaman aldığınızı söyleyin.

ABD ürün bilgisi de ani görme kaybı olan kişilerin PDE5 inhibitörü kullanmayı bırakmasını ve hemen tıbbi yardım almasını önerir.^[1] Bu belirtiyi geçici renk değişikliğinden ayırmak önemlidir: Renk değişikliği genellikle her iki gözde, hafif ve birkaç saat içinde geçen bir etkidir; ani görme kaybı ise görmenin bir kısmının ya da tamamının aniden kaybolmasıdır. Acil durumlar Viagra ve acil durumlar sayfasında anlatılmıştır.

Araç kullanımı ve günlük yaşam

Kullanma talimatı, Viagra’nın baş dönmesi ve görme değişikliklerine yol açabileceğini ve bu etkilerin kişide nasıl ortaya çıktığı bilinmeden araç ya da makine kullanılmaması gerektiğini belirtir.^[2] İlacı ilk kez kullanan biri için bu özellikle önemlidir. Görmenizde değişiklik fark ettiğiniz bir durumda araç kullanmayın.

Muayenede göz sağlığı hakkında ne söylenmeli?

Viagra reçete edilmeden önce hekiminize şu konuları söyleyin:

• Bilinen göz hastalıklarınız, özellikle kalıtsal retina hastalıkları
• Daha önce ani görme kaybı ya da NAION geçirip geçirmediğiniz
• Diyabet, yüksek tansiyon gibi göz damarlarını etkileyebilecek hastalıklarınız
• Kullandığınız göz damlaları dahil bütün ilaçlar

Diyabet hem gözü hem de ereksiyonu etkileyebilir; diyabetli kişilerde kullanımla ilgili ayrıntılar diyabet ve erektil disfonksiyon yazısında yer alır.

Görme değişiklikleri neden yüksek dozda artar?

Görme değişikliklerinin 100 mg’da belirgin biçimde artmasının nedeni, ilacın kandaki düzeyinin yükselmesiyle retinadaki PDE6 enziminin daha fazla etkilenmesidir.^[1] Bu nedenle görme değişiklikleri rahatsız edici olan kişilerde hekim daha düşük bir doz önerebilir. İleri yaştakilerde ve böbrek ya da karaciğer sorunu olanlarda sildenafilin kandaki düzeyi daha yüksek olabileceği için, bu kişilerde görme değişiklikleri de daha belirgin olabilir.

Sildenafilin kandaki düzeyini artıran bazı ilaçlar da aynı etkiyi gösterebilir. Bu nedenle görme değişiklikleri yeni bir ilaca başladıktan sonra artmışsa, bunu hekiminize söyleyin.

Gözlük ya da lens kullananlar için

Gözlük ya da kontakt lens kullanmak, Viagra kullanmaya engel değildir. Ancak gözde tahriş, kızarıklık ya da ağrı kullanma talimatında yaygın olmayan yan etkiler arasında sayıldığı için,^[2] lens kullananlar bu belirtileri fark ederlerse lenslerini çıkarıp gözlerini dinlendirmeli ve belirtiler geçmezse hekime başvurmalıdır.

Göz hekiminize yaptığınız kontrollerde Viagra kullandığınızı belirtmeniz de, göz muayenesinin sonuçlarının doğru yorumlanmasına yardım edebilir. Özellikle göz tansiyonu ya da retina hastalığı nedeniyle düzenli izlenen kişiler için bu bilgi önemlidir ve her kontrolde güncellenmelidir.

Özetle

Sildenafil gözdeki PDE6 enzimini de bir miktar etkilediği için görmede renk değişikliği, ışığa duyarlılık ve bulanık görme yapabilir. Bu etkiler genellikle hafif, geçici ve doza bağlıdır. Ani görme kaybı ise acil bir durumdur; ilaç bırakılmalı ve hemen tıbbi yardım alınmalıdır. Retinitis pigmentosa gibi kalıtsal göz hastalıkları olanlar ve daha önce NAION geçirenler ilacı kullanmamalıdır. Diğer sık yan etkileri Viagra sonrası baş ağrısı ve yüz kızarması, uzun süren ereksiyonu ise priapizm nedir? yazısında anlatıyoruz. İlacın gözdeki enzimle ilişkisi sildenafil nasıl etki eder? sayfasında da açıklanmıştır.