Viagra ve greyfurt suyu: Gerçek mi efsane mi?

Kısa cevap: Greyfurt suyu Viagra ile etkileşir mi?

Evet, ama hafif düzeyde. Avrupa İlaç Ajansı’nın onayladığı ürün bilgisine göre greyfurt suyu, bağırsak duvarındaki CYP3A4CYP3A4Karaciğerde birçok ilacı parçalayan enzim. Sildenafil başlıca bu enzimle yıkılır; bu enzimi baskılayan ilaçlar sildenafil düzeyini artırabilir. enziminin zayıf bir baskılayıcısıdır ve sildenafilin kandaki düzeyinde hafif artışlara yol açabilir.^[1] MedlinePlus da sildenafil kullanırken greyfurt tüketimi konusunda hekime danışılmasını önerir.^[3] Viagra’nın diğer ilaçlarla etkileşimlerini Viagra ilaç etkileşimleri sayfasında aranabilir bir liste hâlinde topladık; bu yazı greyfurta odaklanır.

Yani greyfurt suyu ile Viagra arasındaki etkileşim bir efsane değildir. Ancak bu etkileşimin boyutunu doğru anlamak önemlidir; çünkü “greyfurt Viagra’yı tehlikeli hâle getirir” ya da “greyfurt Viagra’nın etkisini katlar” gibi abartılı ifadeler de doğru değildir.

Greyfurt ilaçları nasıl etkiler?

Birçok ilaç, vücuttan atılmadan önce bağırsak duvarında ve karaciğerde enzimler tarafından parçalanır. Bu enzimlerden biri de CYP3A4’tür. Sildenafil de başlıca CYP3A4 enzimiyle parçalanır.^[2]

Greyfurtta bulunan bazı maddeler, bağırsak duvarındaki CYP3A4 enzimini baskılar. Bu enzim baskılandığında, ilacın bağırsaktan kana geçerken parçalanan kısmı azalır ve kana geçen ilaç miktarı artar. Sonuç olarak ilacın kandaki düzeyi yükselir.

Greyfurtun etkisi özellikle bağırsak duvarındaki enzim üzerindedir; karaciğerdeki enzim üzerindeki etkisi daha sınırlıdır. Bu nedenle greyfurtun etkisi, enzimi hem bağırsakta hem de karaciğerde güçlü biçimde baskılayan bazı ilaçlara göre daha hafiftir.

Etkinin boyutu ne kadar?

Avrupa ürün bilgisi, greyfurt suyunun sildenafilin kandaki düzeyinde “hafif” artışlara yol açabileceğini belirtir.^[1] Bu, CYP3A4 enzimini güçlü biçimde baskılayan bazı ilaçlarla karşılaştırıldığında daha iyi anlaşılır. Örneğin bir HIV ilacı olan ritonavirRitonavirHIV tedavisinde kullanılan, CYP3A4 enzimini güçlü biçimde baskılayan bir ilaç. Sildenafil düzeyini yaklaşık 11 kat artırır., sildenafilin kandaki toplam miktarını yaklaşık 11 kat artırır.^[2] Greyfurtun etkisi bununla kıyaslanamayacak kadar daha sınırlıdır.

Bununla birlikte etkinin boyutu kişiden kişiye değişebilir. Tüketilen greyfurt suyunun miktarı, sıklığı ve kişinin kendi enzim düzeyleri sonucu etkileyebilir.

Kandaki düzeyin artması ne anlama gelir?

Sildenafilin kandaki düzeyinin, özellikle de en yüksek düzeyinin (CmaxCmaxİlacın kanda ulaştığı en yüksek düzey. Yağlı yemekten sonra sildenafilin Cmax değeri yaklaşık yüzde 29 düşer.) artması, ilacın etkisinin belirgin biçimde güçlenmesinden çok yan etkilerin artmasına yol açabilir. Sildenafilin baş ağrısı, yüz kızarması, burun tıkanıklığı, baş dönmesi ve görme değişiklikleri gibi advers etkileriAdvers etkiBir ilacın kullanımıyla ortaya çıkan istenmeyen ve zararlı etki. Gündelik dilde yan etki olarak da adlandırılır. doza bağlıdır; yani kandaki düzey yükseldikçe bu etkiler daha sık ve belirgin görülür.^[2]

Bu nedenle greyfurt suyunu Viagra’nın etkisini artırmak amacıyla kullanmak doğru değildir. Bu yaklaşım, yarardan çok yan etki riskini artırabilir.

Kimler daha dikkatli olmalı?

Greyfurt suyunun sildenafil üzerindeki etkisi tek başına hafif olsa da, bazı durumlarda diğer etkenlerle birleşerek daha önemli hâle gelebilir:

• İleri yaştakiler: 65 yaş üstündeki kişilerde sildenafilin kandaki düzeyi zaten daha yüksektir.^[2] Ayrıntılar Viagra yaşlılarda güvenli mi? yazısındadır.
• Karaciğer ya da böbrek hastalığı olanlar: Bu durumlarda ilacın vücuttan atılması yavaşlar.
• CYP3A4’ü etkileyen başka ilaçlar kullananlar: Bazı antibiyotikler, mantar ilaçları ve HIV ilaçları sildenafilin kandaki düzeyini artırabilir. Greyfurt bu etkiye eklenebilir.
• Tansiyon ilacı ya da alfa-bloker kullananlar: Kandaki sildenafil düzeyinin artması, tansiyon düşmesi ve baş dönmesi riskini artırabilir.
• Greyfurtu düzenli ve bol miktarda tüketenler.

Bu gruplardan birindeyseniz, greyfurt tüketimini hekiminizle ya da eczacınızla konuşmanız yararlıdır.

Greyfurt başka ilaçları da etkiler mi?

Evet. Greyfurt, CYP3A4 enzimiyle parçalanan birçok ilacı etkileyebilir. Bu nedenle bazı kolesterol ilaçları, bazı tansiyon ilaçları ve bazı diğer ilaçların kullanma talimatlarında da greyfurtla ilgili uyarılar bulunur. Viagra kullanan biri başka ilaçlar da kullanıyorsa, her ilacın kendi kullanma talimatındaki yiyecek ve içecek uyarılarına bakmak önemlidir. Kullanma talimatı, ilacın yiyecek ve içeceklerle birlikte kullanımına ilişkin bilgileri de içerir.^[4]

Diğer yiyecek ve içecekler

Sildenafilin emilimini etkileyen bir başka önemli etken yüksek yağlı yemektir. Yüksek yağlı bir yemekle alınan sildenafilin kandaki en yüksek düzeye ulaşması yaklaşık 1 saat gecikir ve bu düzey yaklaşık yüzde 29 düşer.^[2] Yani yağlı yemek, greyfurtun tersine, ilacın etkisini geciktirebilir. Bir derleme de orta ve yüksek yağlı yemeklerin ve fazla alkolün sildenafilin emilimini olumsuz etkileyebileceğini belirtir.^[5]

Yemekle ilgili ayrıntıları Viagra aç karnına mı alınır?, alkolle ilgili ayrıntıları ise Viagra ile alkol yazısında anlattık.

Pratik öneriler

• Viagra kullandığınız gün çok miktarda greyfurt suyu içmekten kaçınabilirsiniz.
• Greyfurtu düzenli olarak tüketiyorsanız bunu hekiminize söyleyin.
• Greyfurtu ilacın etkisini artırmak için kullanmayın.
• Baş ağrısı, yüz kızarması ya da baş dönmesi gibi yan etkiler alışılmadık biçimde arttıysa, yediğiniz ve içtiğiniz şeyleri gözden geçirin ve hekiminize danışın.
• Kullandığınız bütün ilaçları hekiminize ve eczacınıza söyleyin.

Greyfurt ile ilgili yaygın yanlışlar

• “Greyfurt Viagra’yı tehlikeli hâle getirir.” Ürün bilgisine göre greyfurt suyunun etkisi hafiftir. Asıl tehlikeli etkileşim, Viagra ile nitrat içeren ilaçlar arasındadır.^[2]
• “Greyfurt Viagra’nın etkisini katlar.” Kandaki düzeydeki hafif artış, etkinin belirgin biçimde güçlenmesinden çok yan etkilerin artmasına yol açabilir.
• “Bir bardak greyfurt suyu hiçbir şey yapmaz.” Etki hafif olsa da, özellikle sildenafili etkileyen başka ilaçlar kullanan kişilerde göz ardı edilmemelidir.
• “Yalnızca greyfurt suyu etkiler, meyvenin kendisi etkilemez.” Greyfurtun etkisi meyvenin içindeki maddelerden kaynaklandığı için meyvenin kendisi de benzer bir etki gösterebilir. Bu konuda eczacınıza danışabilirsiniz.

Eczacıya sorabileceğiniz sorular

Greyfurt ya da başka bir yiyecek ve içecekle ilgili bir endişeniz varsa eczacınıza şu soruları sorabilirsiniz: Kullandığım ilaçlardan hangileri greyfurttan etkilenir? Viagra kullandığım gün greyfurt tüketmekten kaçınmalı mıyım? Kullandığım diğer ilaçlarla birlikte sildenafilin kandaki düzeyi artabilir mi? Eczacınız, kullandığınız bütün ilaçları birlikte değerlendirerek size yol gösterebilir.

Greyfurtu tamamen bırakmak gerekir mi?

Ürün bilgisi greyfurt tüketimini yasaklamaz; yalnızca sildenafilin kandaki düzeyinde hafif artışlara yol açabileceğini belirtir.^[1] Bu nedenle greyfurtu sevdiğiniz bir meyve olarak tamamen bırakmanız gerekmeyebilir. Ancak Viagra kullanacağınız gün çok miktarda greyfurt suyu içmekten kaçınmak ve sildenafili etkileyen başka ilaçlar kullanıyorsanız durumu hekiminizle konuşmak makul bir yaklaşımdır. Kişisel durumunuz için en doğru öneriyi hekiminiz ya da eczacınız verebilir.

Greyfurt dışında, kullandığınız bitkisel ürünler ve takviyeler de ilaçlarla etkileşebileceği için bunları da hekiminize ve eczacınıza söylemeniz önemlidir. Bazı bitkisel ürünlerin ilaçları parçalayan enzimleri etkileyebildiği bilinir. Bu nedenle yeni bir ürüne başlamadan önce eczacınıza danışmak iyi bir alışkanlıktır.

Özetle

Greyfurt suyu ile Viagra arasındaki etkileşim bir efsane değildir: Avrupa ürün bilgisine göre greyfurt suyu bağırsak duvarındaki CYP3A4 enzimini zayıf biçimde baskılar ve sildenafilin kandaki düzeyinde hafif artışlara yol açabilir. Bu etki, enzimi güçlü biçimde baskılayan bazı ilaçlara göre sınırlıdır; ancak yan etkileri artırabilir ve ileri yaş, karaciğer hastalığı ya da etkileşen ilaçlar gibi durumlarla birleştiğinde daha önemli hâle gelebilir. Sildenafilin vücutta nasıl işlendiği sildenafil nasıl etki eder?, yan etkileri ise Viagra yan etkileri sayfasında anlatılmıştır.