Sahte ilaç kullandığınızdan şüpheleniyorsanız ne yapmalı?

Kısa cevap: Sahte ilaç şüphesinde ilk ne yapılmalı?

İlk adım, ürünü kullanmayı bırakmak ve ambalajını saklamaktır. Acil bir belirti varsa 112’yi arayın; yoksa ürünü bir eczacıya gösterin. Kutunun orijinal olup olmadığını önceden nasıl kontrol edebileceğinizi orijinal kutu ve karekod sorgulama sayfasında anlattık; bu yazı, şüphe ortaya çıktıktan sonra atılacak adımlara odaklanır.

Sahte ilaç şüphesi çoğu zaman ilacın internetten, sosyal medyadan ya da eczane dışından bir kanaldan alınmasıyla ilişkilidir. Türkiye’de ilaçların internet ya da başka elektronik ortamlarda satışı yasaktır.^[2] Bu nedenle bu kanallardan alınan ürünlerin içeriği bilinemez.

Hangi durumlar şüphe nedeni olmalı?

Aşağıdaki durumlardan biri, ürünün sahte ya da içeriği farklı olabileceğini düşündürebilir:

• Ürünün eczane dışından, örneğin internetten, sosyal medyadan ya da pazar yerinden alınmış olması
• Kutuda karekod olmaması, karekodun okunamaması ya da sistemde kayıtlı çıkmaması
• Türkiye’de satılmayan kutu boyutları ya da Türkçe olmayan ambalaj
• İçinden Türkçe kullanma talimatı çıkmaması
• Tabletlerin rengi, şekli ya da üzerindeki yazının kullanma talimatındaki tariften farklı olması
• Resmi fiyatın çok altında bir fiyat
• İlacın hiç etki etmemesi ya da beklenmedik, alışılmadık yan etkiler

Bu işaretlerden biri tek başına ürünün sahte olduğunu kanıtlamaz. Ancak her biri, ürünü kullanmadan önce bir eczacıya göstermek için yeterli bir nedendir.

Adım 1: Ürünü kullanmayı bırakın ve saklayın

Şüphe ortaya çıktığında ürünü kullanmayı hemen bırakın. Kalan ürünü, kutusunu, blisterini ve varsa içinden çıkan kâğıtları atmayın; bunlar ürünün değerlendirilmesi ve gerekirse bildirilmesi için gerekebilir. Ürünü çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklayın.

Adım 2: Acil belirtileri kontrol edin

Sahte ürünler beklenenden çok daha yüksek miktarda etken madde ya da beyan edilmemiş başka maddeler içerebilir. Aşağıdaki belirtilerden biri varsa beklemeden 112’yi arayın:^[5],[4]

• Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bayılma
• 4 saatten uzun süren ereksiyon
• Ani görme ya da işitme kaybı
• Yüzde, dudaklarda ya da boğazda şişlik, yaygın döküntü

Sağlık ekibine kullandığınız ürünü gösterin ve nereden aldığınızı söyleyin. Özellikle nitrat içeren bir kalp ilacı kullanıyorsanız bunu mutlaka belirtin; gizli sildenafil içeren ürünler nitratlarla birlikte tansiyonu tehlikeli biçimde düşürebilir.^[3]

Adım 3: Ürünü bir eczacıya gösterin

Acil bir durum yoksa, ürünü bir eczacıya götürün. Eczacı, kutunun üzerindeki karekoduKarekodİlaç kutusundaki kare biçimli kod. Ürün barkodunu, kutuya özel seri numarasını, son kullanma tarihini ve parti numarasını taşır. sorgulayarak ürünün İlaç Takip Sistemi’ndeİTS (İlaç Takip Sistemi)Her ilaç kutusunu üretimden hastaya kadar karekodla izleyen resmi sistem. Kutunun orijinal olup olmadığı bu sistemle sorgulanabilir. kayıtlı olup olmadığını kontrol edebilir. Ayrıca ambalajın, tabletlerin ve kullanma talimatının görünümünü değerlendirebilir.

Eczaneden aldığınız bir ilaçla ilgili şüpheniz varsa, ilacı aldığınız eczaneye götürmeniz en pratik yoldur. Eczaneden alınan ilaçlarda bu durum çok nadirdir; ancak şüphe varsa birlikte kontrol etmek en doğru yaklaşımdır.

Adım 4: Kayıtlı olmayan ürünü bildirin

Sağlık Bakanlığı’nın İTS Mobil uygulaması, karekodu okutulan ilacın sistemde kayıtlı olup olmadığını gösterir ve sistemde kayıtlı olmayan ilaçların bildirilmesine imkân tanır. Uygulama ayrıca yan etki bildirimi için ilgili sayfaya yönlendirme yapar.^[1]

Bildirim yapmak, yalnızca sizin için değil, aynı ürünü kullanabilecek başkaları için de önemlidir. Kayıtlı olmayan ürünlerin tespit edilmesi, bu ürünlerin yayılmasının önlenmesine katkıda bulunur.

Adım 5: Yan etki yaşadıysanız bildirin

Ürünü kullandıysanız ve beklenmedik bir yan etki yaşadıysanız, hekiminize başvurun ve ürünü nereden aldığınızı açıkça söyleyin. Bu bilgi, yaşadığınız belirtilerin doğru değerlendirilmesi için gereklidir.

Yan etkiler, Türkiye Farmakovijilans Merkezi’ne (TÜFAMTÜFAMTürkiye Farmakovijilans Merkezi. İlaç yan etkisi bildirimlerini toplar; hastalar da TİTCK’nin sitesi ya da 0 800 314 00 08 numaralı hat üzerinden bildirim yapabilir.) de bildirilebilir. İlaçların güvenliliğinin izlenmesine farmakovijilansFarmakovijilansİlaçların piyasaya çıktıktan sonra güvenliliğinin izlenmesi; yan etkilerin toplanması, değerlendirilmesi ve önlenmesi çalışmaları. denir ve hasta bildirimleri bu izlemenin önemli bir parçasıdır. Bildirimin nasıl yapıldığı Viagra yan etki bildirimi sayfasında adım adım anlatılmıştır.

Adım 6: Ereksiyon sorunu için hekime başvurun

Sahte ilaç şüphesi, çoğu zaman ereksiyon sorunu için bir çözüm arayışının sonucudur. Bu nedenle son adım, ereksiyon sorununun kendisi için bir hekime başvurmaktır. Hekim sorunun nedenini değerlendirebilir, size uygun bir tedavi önerebilir ve gerekirse reçete yazabilir. Muayene, ereksiyon sorununun altında yatabilecek diyabet ya da kalp-damar hastalığı gibi durumların fark edilmesine de fırsat verir.

Gelecekte sahte ilaçtan nasıl korunulur?

• İlacı yalnızca reçeteyle ve eczaneden alın.
• Eczaneden aldığınız kutunun karekodunu İTS Mobil uygulamasıyla sorgulayın.^[1]
• Kutuyu, blisteri ve tabletleri kullanma talimatındaki tarifle karşılaştırın.
• “Reçetesiz”, “kapıda ödeme” ya da “çok ucuz” teklifleri dikkate almayın.
• “Bitkisel” ya da “doğal” diye satılan ürünlerin gizli ilaç içerebileceğini unutmayın.

“Bitkisel” ürünlerle ilgili ayrıntıları “Bitkisel Viagra” ürünleri gerçekten bitkisel mi?, krem ve jel gibi biçimlerde satılan ürünleri ise Viagra krem, jel ve sakız formları var mı? yazısında ele aldık.

İlaç etki etmediyse sahte olduğu anlamına mı gelir?

Her zaman değil. Eczaneden alınan bir ilacın etki etmemesi çoğu zaman zamanlama, yemek, alkol, yeterli cinsel uyarılma olmaması ya da doz gibi kullanımla ilgili etkenlerden kaynaklanır. Bu etkenleri Viagra etki etmezse ne yapılmalı? yazısında anlattık. Ürün eczaneden alınmışsa ve karekod sorgusu sorunsuzsa, sahtelikten önce bu etkenleri gözden geçirmek daha doğrudur.

Sahte ilaç neden yalnızca etkisizlik sorunu değildir?

Sahte ilaç denildiğinde çoğu kişi yalnızca “işe yaramayan” bir ürünü düşünür. Oysa sahte ürünlerin riski bundan fazladır. Bir sahte ürün hiç etken madde içermeyebilir; ama beklenenden çok daha fazla etken madde, beyan edilmemiş başka ilaç maddeleri ya da kirli koşullarda üretildiği için zararlı maddeler de içerebilir.

Örneğin gizli sildenafil içeren ürünler, nitrat içeren kalp ilaçları kullanan kişilerde tansiyonu tehlikeli biçimde düşürebilir.^[3] Bu kişiler ürünün içinde sildenafil olduğunu bilmedikleri için bu riski fark etmeyebilir. Bu nedenle bir ürünün sahte olduğundan şüphelenmek, yalnızca para kaybı değil, sağlık açısından da ciddiye alınması gereken bir durumdur.

Ailenize ve çevrenize nasıl yardımcı olabilirsiniz?

Sahte bir ürünü fark ettiyseniz, aynı ürünü kullanıyor olabilecek yakınlarınızı da uyarabilirsiniz. Ürünü başka birine vermeyin ve kalanını çöpe atmak yerine eczacınıza danışarak uygun biçimde imha edin.

Eczanelerde ilaçlar karekodla izlendiği için, eczaneden aldığınız bir ürünle ilgili şüphe çoğu zaman hızla açıklığa kavuşturulabilir. Bu nedenle eczacınızla açık iletişim kurmak, sahte ilaç riskine karşı en güçlü korumalardan biridir. Eczacınız, kullandığınız diğer ilaçlarla ilgili sorularınızı yanıtlayabilir ve gerektiğinde sizi hekime yönlendirebilir.

Şüpheli bir ürünle ilgili deneyiminizi hekiminizle paylaşmaktan çekinmeyin; bu bilgi, size uygun ve güvenli bir tedavinin planlanmasına yardım eder.

Özetle

Sahte ilaç şüphesinde ürünü kullanmayı bırakın, ambalajını saklayın ve acil belirtiler varsa 112’yi arayın. Ardından ürünü bir eczacıya gösterin, kayıtlı olmayan ürünü İTS Mobil ile bildirin ve yan etki yaşadıysanız hekiminize başvurup TÜFAM’a bildirin. Gelecekte ilacı yalnızca reçeteyle ve eczaneden alın. İnternetten satılan ürünlerin riskleri internetten satılan Viagra’nın riskleri sayfasında anlatılmıştır.