Erektil disfonksiyonun fiziksel ve psikolojik nedenleri

Kısa cevap: Ereksiyon sorunu fiziksel mi, psikolojik mi?

Çoğu zaman ikisi birden. Ereksiyon; beyin, sinirler, damarlar, hormonlar ve penis dokusunun birlikte çalışmasını gerektirir ve bu zincirin herhangi bir halkasındaki sorun ereksiyonu etkileyebilir. ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (NIDDK), ereksiyon sorununun nedenlerini hastalıklar, ilaçlar, ruhsal etkenler ve yaşam tarzı olarak sıralar.^[1] Erektil disfonksiyonunErektil disfonksiyonTatmin edici cinsel ilişki için yeterli ereksiyonun sağlanamaması veya sürdürülememesi. Halk arasında sertleşme sorunu ya da iktidarsızlık denir. genel tanımını ve tedavi seçeneklerini erektil disfonksiyon nedir? sayfasında anlattık; bu yazı nedenleri daha ayrıntılı ele alır.

Fiziksel ve psikolojik nedenleri ayırmak, doğru tedavinin seçilmesi için önemlidir. Ancak bu ayrım çoğu zaman keskin değildir; iki grup neden birbirini etkiler.

Ereksiyon nasıl oluşur?

Nedenleri anlamak için önce ereksiyonun nasıl oluştuğuna bakmak gerekir. Cinsel uyarılma beyinde başlar. Beyinden gelen sinyaller sinirler yoluyla penise ulaşır ve penisteki sinirlerden nitrik oksitNitrik oksit (NO)Cinsel uyarılmayla sinir uçlarından salınan ve damarları genişleten gaz molekülü. Ereksiyon zincirinin ilk halkasıdır. salgılanır. Bu madde damar duvarındaki kasları gevşetir, penise giden kan akışı artar ve penis sertleşir.

Bu süreç için şunların sağlıklı çalışması gerekir:

• Beyin: Cinsel istek ve uyarılma
• Sinirler: Beyinden penise sinyal iletimi
• Damarlar: Penise yeterli kan akışı ve kanın penis içinde tutulması
• Hormonlar: Özellikle testosteron
• Penis dokusu: Kanla dolabilen sağlıklı bir doku

Fiziksel nedenler nelerdir?

NIDDK’nin sıraladığı fiziksel nedenler şu gruplarda toplanabilir:^[1]

• Damar hastalıkları: Damar sertliği, yüksek tansiyon ve inme. Penise giden kan akışını azaltır.
• Diyabet: Hem sinirlere hem de damarlara zarar verebilir.
• Diğer kronik hastalıklar: Kronik böbrek hastalığı, obezite ve KOAH.
• Hormon sorunları: Düşük testosteron ve tiroit bozuklukları.
• Sinir sistemi sorunları: Multipl skleroz, omurilik yaralanmaları ve pelvis bölgesindeki ameliyatlara bağlı sinir hasarı.
• Penis ve prostatla ilgili durumlar: Prostat büyümesi ve Peyronie hastalığıPeyronie hastalığıPenis dokusunda sert plak oluşması sonucu penisin eğrilmesi ve ereksiyonda ağrı ile seyreden hastalık. Sildenafil bu durumda dikkatli kullanılır..
• İlaçlar: Bazı depresyon ilaçları, tansiyon ilaçları ve idrar söktürücüler, antihistaminikler, kemoterapi ve hormon ilaçları, bazı ağrı kesiciler ve sakinleştiriciler.

Bu nedenler arasında damar kaynaklı olanlar özellikle sık görülür ve önemlidir. Sistematik bir derlemeye göre ereksiyon sorunu ile kalp-damar hastalığı, damarların iç yüzeyindeki bozulmaya, yani endotel disfonksiyonunaEndotel disfonksiyonuDamarların iç yüzeyini kaplayan hücre tabakasının (endotel) işlevinin bozulması. Hem ereksiyon sorununda hem kalp-damar hastalığında rol oynar. dayanan aynı sistemik bozukluğun iki farklı görünümüdür; penis atardamarları kalp damarlarından daha ince olduğu için aynı sorun penise giden kan akışını daha erken etkileyebilir.^[2]

Psikolojik nedenler nelerdir?

NIDDK’nin ruhsal ve duygusal etkenler arasında saydığı nedenler şunlardır: kaygı, depresyon, stres, yalnızlık ya da yalıtılmışlık hissi ve düşük özgüven ya da olumsuz beden algısı.^[1] Bunlara ilişki sorunları, iş ya da aile stresi ve geçmiş olumsuz cinsel deneyimler de eklenebilir.

Psikolojik etkenlerin en sık görülen biçimlerinden biri performans kaygısıdır. Bir ya da birkaç kez ereksiyon sorunu yaşayan kişi, bir sonraki seferde “yine olacak mı?” diye endişelenir. Bu endişe, beyinden gelen uyarılma sinyallerini zayıflatabilir ve sorunun tekrarlamasına yol açabilir.

İki grup neden birlikte nasıl etkileşir?

Fiziksel ve psikolojik nedenler çoğu zaman birbirini besler. Örneğin damar hastalığına bağlı hafif bir ereksiyon sorunu, kişide kaygıya yol açar; kaygı da sorunu daha belirgin hâle getirir. Tersine, başlangıçta tamamen ruhsal bir nedenle başlayan bir sorun, uzun süre devam ettiğinde kişinin cinsellikten kaçınmasına ve ilişkide gerginliğe yol açabilir.

Bu nedenle tedavide de çoğu zaman her iki yönün birlikte ele alınması gerekir. Örneğin damar kaynaklı bir sorunu olan biri ilaç tedavisinden yarar görürken, kaygıyı azaltmak için danışmanlık da tedaviye eklenebilir. NIDDK, ruhsal etkenlerin rol oynadığı durumlarda psikolojik danışmanlığı önerir ve danışmanın partneri de görüşmelere davet edebileceğini belirtir.^[1]

Hangi ipuçları nedeni düşündürebilir?

Bazı özellikler, sorunun ağırlıklı olarak hangi nedene bağlı olabileceği konusunda fikir verebilir. Ancak bunlar yalnızca ipuçlarıdır; tanı hekim değerlendirmesiyle konur.

Psikolojik etkenleri daha çok düşündürebilecek özellikler:

• Sorunun aniden, belirli bir olay ya da dönemle birlikte başlaması
• Ereksiyonun bazı durumlarda olup bazılarında olmaması
• Sabah ya da uyku sırasındaki ereksiyonların korunması

Fiziksel nedenleri daha çok düşündürebilecek özellikler:

• Sorunun zamanla, yavaş yavaş ortaya çıkması
• Ereksiyonun her durumda zayıf olması
• Diyabet, yüksek tansiyon, kalp hastalığı ya da sigara gibi risk etkenlerinin bulunması

Neden nasıl araştırılır?

NIDDK’ye göre tanı; ayrıntılı bir sağlık, cinsel yaşam ve ruh sağlığı öyküsü, kullanılan ilaç ve takviyelerin gözden geçirilmesi ve fiziksel muayeneyle başlar. Muayenede damarlar, sinirler, hormonlar ve penis değerlendirilir. Gerektiğinde kan tahlilleri, penise giden kan akışını gösteren ultrason ve gece ereksiyonlarını ölçen testler yapılabilir.^[1]

Amerikan Üroloji Derneği kılavuzu, değerlendirmede ayrıntılı bir sağlık öyküsü alınmasını ve kalp-damar risk etkenlerinin göz önünde bulundurulmasını önerir.^[4] İngiltere ve Avrupa kılavuzlarını karşılaştıran bir değerlendirme de yeni başvuran ereksiyon sorunu hastalarının kalp-damar hastalığı açısından risk altında kabul edilmesi gerektiğini vurgular.^[3]

Yaş bir neden midir?

Ereksiyon sorunu yaşla birlikte daha sık görülür. Avrupa Üroloji Derneği kılavuzunun aktardığı Massachusetts Erkek Yaşlanma Çalışması’nda 40–70 yaş arası erkeklerin yüzde 52’sinde bir derecede ereksiyon sorunu bulunmuştur.^[5] Ancak NIDDK, ereksiyon sorununun yaşlanmanın olağan bir parçası olmadığını vurgular.^[1] Yaşla birlikte artan sıklık, büyük ölçüde damar hastalıkları ve diyabet gibi yaşla artan hastalıklarla ilişkilidir.

Neden önemli: Tedaviyi nasıl etkiler?

Nedenin belirlenmesi, tedavi seçimini doğrudan etkiler. NIDDK’ye göre tedavide ilk adım, mümkünse altta yatan nedenin tedavi edilmesidir; neden bulunamazsa ya da tedavisi yeterli olmazsa cinsel işlevi iyileştirmeye yönelik yöntemler kullanılır.^[1] Örneğin:

• Kullanılan bir ilaç sorunun nedeniyse, hekim dozu değiştirmeyi ya da başka bir ilaca geçmeyi değerlendirebilir.
• Düşük testosteron varsa hormon tedavisi düşünülebilir.
• Diyabet ya da yüksek tansiyon varsa bunların daha iyi kontrol edilmesi önemlidir.
• Ruhsal etkenler ağır basıyorsa psikolojik danışmanlık tedavinin önemli bir parçası olur.
• Damar kaynaklı sorunlarda ağızdan alınan PDE5 inhibitörleri ilk basamak tedavidir.^[3]

Bu nedenle ereksiyon sorunu için yalnızca bir reçete almak yerine, sorunun nedenini hekimle birlikte değerlendirmek daha kalıcı bir çözüm sağlayabilir. Viagra’nın etkisinin de nedene göre değiştiğini Viagra’nın etkileri sayfasında anlattık.

Kendinize sorabileceğiniz sorular

Muayeneden önce şu soruları düşünmek, hekimle görüşmenizi kolaylaştırabilir: Sorun ne zaman ve nasıl başladı? Her durumda mı, yoksa bazı durumlarda mı oluyor? Sabah ereksiyonlarınızda bir değişiklik oldu mu? Son zamanlarda yeni bir ilaca başladınız mı? Yoğun stres, kaygı ya da üzüntü yaşadığınız bir dönemde misiniz? Sigara ve alkol alışkanlıklarınız nasıl?

Özetle

Ereksiyon sorununun fiziksel nedenleri arasında damar hastalıkları, diyabet, hormon sorunları, sinir hasarı ve bazı ilaçlar; psikolojik nedenleri arasında ise kaygı, depresyon, stres ve düşük özgüven yer alır. Çoğu durumda iki grup neden birlikte rol oynar ve birbirini besler. Nedenin belirlenmesi hekim değerlendirmesiyle yapılır ve tedavi çoğu zaman her iki yönü de kapsar. Gençlerde öne çıkan nedenleri gençlerde erektil disfonksiyon ve Viagra, depresyon ilaçlarının etkisini antidepresanlar ve cinsel işlev bozukluğu, kronik hastalıklarda Viagra kullanımını ise kronik hastalıklarda Viagra sayfasında bulabilirsiniz.